Hər ikisi Mərkəzi Bank nəzarəti altındadır — lakin praktiki fərqlər çox böyükdür. Hansı hallarda bank olmayan kredit daha sərfəlidir?

Azərbaycanda bank olmayan kredit son 5 ildə maliyyə xidmətlərinin ən dinamik seqmentinə çevrildi. Bu artışın arxasında sadə bir həqiqət dayanır: ənənəvi banklar ölkə əhalisinin böyük bir hissəsinə — kənd sakinlərinə, müstəqil çalışanlara, qeyri-rəsmi işçilərə, pensiyaçılara — kredit verə bilmir. Bank olmayan kredit təşkilatları (BOKT) isə məhz bu boşluğu doldurur.

Bir çox insan hələ də “bank olmayan kredit etibarlıdırmı?” sualını verir. Cavab birmənalıdır: bəli, çünki Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bütün BOKT-lar Azərbaycan Mərkəzi Bankı tərəfindən lisenziyalaşdırılır. Bu lisenziya prosesi ciddidir — maliyyə sabitliyinin sübutu, şəffaf mülkiyyət strukturu, idarəetmə keyfiyyəti tələb olunur. Qeyri-rəsmi “sələmçilik” bazarından fərqli olaraq, bank olmayan kredit hüquqi müqavilə ilə rəsmiləşdirilir, faiz dərəcəsi əvvəlcədən məlum olur.

Bank olmayan kreditin faizi: nə qədərdir?

Bank olmayan kredit faizləri məhsul növündən asılıdır. Qısamüddətli mikrokreditlər (45 günə qədər, 500 ₼-ə qədər) üçün aylıq faiz dərəcəsi 3–5% aralığındadır. Bu rəqəm yüksək görünə bilər — lakin məbləğin kiçikliyini və müddətin qısalığını nəzərə alsaq, real xərc çox əhəmiyyətsizdir: 300 ₼-lik kredit üçün 45 gündə ödənəcək faiz 40–50 ₼ aralığındadır.

Orta müddətli kreditlər (3–12 ay, 500–5 000 ₼) üçün aylıq 2–3%, uzunmüddətli istehlak kreditləri (12 ay+, 5 000–30 000 ₼) üçün aylıq 1.5–2.5% tipik rəqəmdir. Bütün hallarda mühüm qayda: müqaviləni imzalamazdan əvvəl ümumi ödəniş məbləğini öyrənin — yalnız faiz dərəcəsini deyil. kredit-bokt.com-da şərtlər şəffaf şəkildə göstərilir.

Bank olmayan kredit niyə bankdan sürətlidir?

Ənənəvi bank kredit vermək üçün insan əməyi tələb edir: kredit inspektoru, rəhbər təsdiqi, hüquq şöbəsi yoxlaması. Bu proseslər həftələr alır. Bank olmayan kredit platformaları isə süni intellekt əsaslı skor-modellər istifadə edir — şəxsiyyət vəsiqəsi, telefon nömrəsi, bank hesabı hərəkəti saniyələrdə analiz edilir. İnsan müdaxiləsi olmadan 15 dəqiqədə qərar verilir.

Bu texnoloji üstünlük bank olmayan kredit bazarının cəlbediciliyinin əsas rəqəbət silahıdır. Neobank-ın inkişafı isə bu sürəti daha da artırdı: köçürmə artıq real vaxtda, həftənin 7 günü, günün 24 saatında baş verir.

Bank olmayan kredit tarixçənizi necə gücləndirir?

Azərbaycanda bank olmayan kredit-in vaxtında ödənilməsi Datakredit reyestrindəki kredit tarixçənizi müsbət istiqamətdə formalaşdırır. Bu o deməkdir ki, ilk bank olmayan kreditinizi vaxtında ödədikdən sonra növbəti dəfə daha böyük məbləğ, daha aşağı faiz, daha uzun müddət əldə edə bilərsiniz. Bu sistematik yanaşma gənclər, ilk dəfə kredit alanlar və zəif tarixçəsini bərpa etmək istəyənlər üçün xüsusilə qiymətlidir.

Aşağıdakı cədvəl Azərbaycan Mərkəzi Bankı tərəfindən lisenziyalaşdırılmış bütün aktiv bank olmayan kredit təşkilatlarının rəsmi reyestrinə əsaslanır.

Mənbə: Azərbaycan Mərkəzi Bankının rəsmi reyestri. Müqayisə pulsuzdur və kredit tarixçənizə heç bir təsir göstərmir.